Wskaźnik rotacji zapasów

Wskaźnik rotacji zapasów w dniach określa, co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaży. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów, niski zaś o obrocie szybkim. W przypadku zapasów wyrobów gotowych, niski wskaźnik cyklu zapasów świadczy o występowaniu znacznego popytu na te towary, o łatwości ich sprzedaży i krótkim okresie magazynowania.[1] Przy ustalaniu wskaźnika przyjmuje się nie końcowy, lecz przeciętny stan zapasów obliczany jako średnia ich stanu na początek i koniec roku. Dzięki temu ogranicza się zniekształcenia rachunku spowodowane inflacją.

[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 83.

Reklamy

Wskaźniki finansowe

Wskaźniki finansowe są użytecznym narzędziem uzyskiwania informacji o kondycji finansowej firmy. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności. Za pomocą szerokiego wachlarza wskaźników można charakteryzować różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Uzyskane w toku analizy wskaźniki umożliwiają ocenę zyskowności firmy, wielkości posiadanego przez nią majątku, źródeł jego pokrycia, stopnia płynności finansowej firmy i jej zdolności do obsługi zadłużenia.[1] Wskaźniki te ilustrują przede wszystkim określone trendy (tendencje) i dlatego trzeba je obliczać i analizować dla kilku kolejnych okresów. Doceniając ich istotną rolę trzeba posługiwać się nimi z określoną ostrożnością, a zwłaszcza konieczne jest ich kompleksowe rozpatrywanie przy formułowaniu wniosków.

Analiza wskaźnikowa jak każda z metod badawczych posiada zarówno zalety jak i wady.[2] Do podstawowych zalet tego typu badania należą:

  • prostota pomiaru zjawisk,
  • powszechność stosowania wskaźników pozwala na prowadzenie analiz porównawczych z innymi firmami,
  • wskaźniki umożliwiają identyfikację krytycznych obszarów działania firmy,
  • analiza ta może być z powodzeniem wykorzystywana wspólnie z inną metodą.
  • Do jej wady należą min.:
  • analiza wskaźnikowa nie ukazuje przyczyn niekorzystnych zjawisk,
  • istnieje niebezpieczeństwo niewłaściwej interpretacji wskaźników z powodu trudności ich porównywania z wartościami przeciętnymi, szczególnie duże w warunkach inflacji,
  • nie ma uniwersalnych wzorców wartości wskaźników, każda z dziedzin działalności gospodarczej posiada swoją specyfikę.
  • Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości.[3]

Wskaźniki płynności finansowej służą do badania i oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa. Analiza płynności ma na celu dostarczenie informacji o zdolności firmy do pokrycia swoich zobowiązań bieżących (płatnych w ciągu jednego roku), w wymaganych terminach spłaty. Zdolność do regulowania zobowiązań krótkoterminowych zależy od płynności, czyli natychmiastowego dostępu do gotówki. Podstawowe wskaźniki służące do analizy i oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa przedstawia tabela 4.

W analizie finansowej stosuje się najczęściej trzy składniki płynności finansowej, które różnią się w swojej budowie stopniem płynności środków obrotowych, ujmowanych w licznikach. Rozróżnia się trzy stopnie płynności majątku obrotowego.[4]

Wskaźnik płynności finansowej I stopnia jest relacją środków pieniężnych do krótkoterminowego kapitału obcego. Nie ma ogólnej zasady, która określałaby pożądaną wielkość tej charakterystyki. Można tylko domniemać, że kształtowanie się tej charakterystyki poniżej 1 procenta świadczy o napiętej sytuacji w zakresie wypłacalności.

Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł gospodarowania gotówką w przedsiębiorstwie, w myśl których zasoby gotówki powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Tylko kapitał zaangażowany w obrocie przynosi zysk (terminowe lokaty bankowe są decyzjami zastępczymi). Jednocześnie trzeba uwzględnić, że w krytycznych sytuacjach przedsiębiorstwa rentowne, wiarygodne mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego.[5] Warto zaznaczyć, że nadmierna płynność środków wywiera negatywny wpływ na poziom rentowności.

[1] W.Bień, op. cit., s. 47.

[2] R. Rutkowski, Zasady zarządzania firmą, Warszawa 1999, s. 18.

[3] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 79.

[4] T. Waśniewski, W. Skoczylas, op. cit., s. 207.

[5] T. Waśniewski, W. Skoczylas, op. cit., s. 206.

Przedmiot badań w ramach wstępnej analizy bilansu

Przedmiotem badań w ramach wstępnej analizy bilansu są również powiązania poziome między poszczególnymi pozycjami aktywów i pasywów, pozwalające na ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Wskaźniki służące temu celowi przedstawia tabela 3. Prawidłowy układ bilansu polega na takim powiązaniu aktywów z pasywami, by płynność środków w aktywach odpowiadała płynności kapitałów w pasywach.

 

Tabela 3. Wskaźniki struktury kapitałowo-majątkowej

Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym =
Kapitał własny
x 100%
Majątek trwały
Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym = Kapitał stały x 100%
Majątek trwały
Wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego = Kapitał krótkoterminowy x 100%
Majątek obrotowy

[Źródło: M.Sierpińska, T.Jachna, Ocena….., Warszawa 1993]

 

 

 

 

Uszczegółowieniem badania zgodności w zakresie płynności (terminowości) kapitału i majątku jest „złota zasada bilansowa”. Według tej zasady:[1]

  1. majątek trwały powinien być, w miarę możliwości, sfinansowany kapitałem własnym,
  2. prawidłowym źródłem pokrycia majątku trwałego jest długookresowy kapitał obcy, z tym jednak, że łączna wielkość kapitału stałego, to jest kapitału własnego i długookresowego kapitału obcego, powinna przekraczać wartość majątku trwałego,
  3. majątek obrotowy powinien być pokryty nie tylko kapitałem własnym, ale także krótkoterminowym kapitałem obcym. Jeśli kapitał krótkoterminowy w pełni pokrywa majątek obrotowy, wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku.
  4. Przestrzeganie wyżej wymienionych reguł finansowania sprzyja utrzymaniu równowagi finansowej przedsiębiorstwa, warunkującej bieżącą i przyszłą jego egzystencję.

Analiza rachunku zysków i strat obejmuje ustalenie i ocenę zmian w wielkościach strumieni pieniężnych reprezentujących przychody ze sprzedaży, koszty, wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu,  jak również badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi w rachunku zysków i strat, poprzez system wskaźników.

Zmiany podstawowych wielkości ekonomicznych, zawartych w rachunku wyników, mogą ]być przedstawione w kwotach absolutnych bądź w procentach w stosunku do poprzedniego okresu. Istotnym problemem, przy dokonywaniu ocen tendencji rozwojowych podstawowych wielkości ekonomicznych, jest inflacja. Bez jej uwzględnienia trudno bowiem ocenić czy wzrost sprzedaży lub zysku jest wynikiem rzeczywistego realnego postępu w tej dziedzinie, czy jest to wzrost pozorny spowodowany jedynie wyższym poziomem cen. Dlatego też, w obecnych warunkach gospodarowania w Polsce, podstawowe wielkości ekonomiczne można by korygować o oficjalny wskaźnik inflacji.[2] Pełna analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa powinna oprócz wstępnej analizy bilansu i rachunku wyników obejmować również analizę wskaźnikową.

[1] T.Waśniewski, W.Skoczylas, Ocena sytuacji kapitałowo-majątkowej (układ poziomy), Rachunkowość 1999, nr 6, s.206.

[2] M.Sierpińska, T.Jachna, op. cit., s.68.

Istota analizy finansowej przedsiębiorstwa

Termin analiza należy do terminów wieloznacznych. Wynika to z szerokiego jej zastosowania, które determinuje istotę i charakter analizy. Analizę wykorzystuje się bowiem do poznania i oceny złożonych zjawisk występujących w przyrodzie, w społeczeństwie oraz w gospodarce.

Analiza jest metodą postępowania badawczego, polegającą na dzieleniu danej całości na części, rozpatrywaniu każdej z nich z osobna w celu poznania i wyjaśnienia całości[1]. Wyjaśnienie to może być oparte na:[2]

  • poznaniu struktury złożonej całości, ustaleniu związków i zależności występujących pomiędzy elementami strukturalnymi oraz pomiędzy poszczególnymi elementami a całością,
  • poznaniu mechanizmu funkcjonowania badanej całości, zmian jakie w niej zachodzą, identyfikacji czynników oddziałujących na tę całość oraz siły, kierunku i natężenia wpływu poszczególnych czynników na stwierdzone zmiany.W pierwszym przypadku mamy do czynienia z tzw. analizą strukturalną, w drugim analizą przyczynowo – skutkową. Zarówno sposób pierwszy jak drugi nie mogą zapewnić pełnego poznania badanego przedmiotu wyłącznie przez sam rozbiór (fizyczny czy abstrakcyjny) i ocenę poszczególnych części składowych w rozproszeniu. Do wszechstronnego poznania konieczne jest jeszcze zbadanie tych element jakie w niej występują. Cel ten osiąga się za pomocą syntezy, z tego względu każde postępowanie analityczne wiąże się z syntezą. Analiza jest procesem dekompozycji zjawisk, procesów, problemów i przedmiotów. Synteza oznacza łączenie różnych części w całość po uprzednim zbadaniu tych części. Z podanych określeń wynika, że synteza jest przeciwieństwem analizy. ale przeciwieństwo to nie oznacza sprzeczności, gdyż obie metody wzajemnie się uzupełniają, obie są czynnościami jednego procesu myślowego. Analiza bez syntezy dała by tylko wyniki cząstkowe nie uogólnione, a przez to o małej wartości poznawczej[3]. Przez analizę ekonomiczną rozumie się też opracowanie diagnostyczne (dokument) lub czynności zmierzające do postawienia diagnozy gospodarczej. Wymaga ona zastosowania odpowiednich metod badania i zasad oceny wypracowanych przez analizę jako samodzielną dyscyplinę naukową[5].Prowadzona analiza ekonomiczna powinna przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy:[6]

 

    • Analizę ekonomiczną przedsiębiorstw rozpatruje się w aspekcie teoretycznym jako zagadnienie naukowe, jak również w praktycznym, kiedy sprowadza się do ona wykorzystania naukowych metod badania i oceny zjawisk gospodarczych konkretnego przedsiębiorstwa. W zależności od zakresu zagadnień objętych analizą lub przyjętej metody jej opracowania można wyróżnić szereg rodzajów analizy ekonomicznej.
    • Dyscyplinę naukową zajmującą się mierzeniem i opisywaniem związków zachodzących między zjawiskami ekonomicznymi oraz wykrywaniem za pomocą rozmaitych metod badawczych prawidłowości dotyczących zachowania się podmiotów gospodarczych określa się mianem analizy ekonomicznej[4]
  • zgromadzone środki i zatrudniony personel zapewniają sprawną działalność przedsiębiorstwa,
  • proporcje między poszczególnymi czynnikami wytwórczymi są ustalone racjonalnie, tzn. czy nie ma nadmiaru jednych środków przy braku innych,

 

    • nie występują w procesach gospodarczych straty powstałe na skutek nadmiernego zużycia jednych czynników wytwórczych przy nie wykorzystaniu innych.Z uwagi na dużą różnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej na dwa zasadnicze działy:[7]
  • analizę techniczno – ekonomiczną,
  • analizę finansową.

Z zaprezentowanego podziału wynika, że analizy finansowej nie można traktować jako samodzielnej dyscypliny naukowej i utożsamiać z analizą ekonomiczną. Analiza finansowa stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Powstała ona w ustroju kapitalistycznym początkowo tylko jako analiza bilansu i rachunku strat i zysków. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstw zostały dokonane już w drugiej połowie XIX stulecia. Porównywanie bilansów zapoczątkował w 1870 r. L. Cohnstaedt, twórca dziennikarskiej krytyki bilansu[8]. Wraz z rozwojem przedsiębiorstw zakres analizy finansowej stopniowo rozszerzał się na wszystkie dziedziny działalności gospodarczej, a więc na zagadnienia techniczno-ekonomiczne.

[1] Por. Encyklopedia Powszechna PWN t. 1., Warszawa 1973, s.87.

[2] Por. W. Garbusiewicz, Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, WSI, Zielona Góra 1994, s.7.

[3] Por. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, Praca zbiorowa pod red. L. Bednarskiego i E. Kurtysa, WAE, Wrocław 1998, s.10.

[4] Por. M. Jachna, T. Sierpińska, Ocena przedsiębiorstwa wg standardów światowych,  PWN, Warszawa 1998, s.9

[5] Por. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstw przemysłowych, praca zbiorowa pod. Red. E. Kurtysa, PWN, Warszawa – Poznań 1988, s.9

[6] Por. J. Więckowski, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym, Warszawa 1979, s.16

[7] ibidem, s.17.

[8] Por. K. Schmalz, Bilanz-und Betribsanalyse in Amerika, Stuttgart 1927, s.228-233.

Zakres analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie

praceAnaliza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie poszczególnych odcinków działalności gospodarczej przedsiębiorstwa: ilości i asortymencie produkcji, metodach jej wytwarzania, wyposażeniu technicznym, zaopatrzeniu materiałowym i stopniu wykorzystania materiałów, zatrudnieniu płacach, wydajności pracy itp. Ocenę stopnia wykorzystania poszczególnych czynników produkcji przeprowadza się z punktu widzenia ich wpływu na wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstwa.

Wskazać należy, że wraz  z przejściem do gospodarki rynkowej, za wystarczającą przyjmuje się ocenę wyniku finansowego i czynników go kształtujących. Pomniejsza się tym samym rolę analizy techniczno ekonomicznej na rzecz analizy finansowej. Tymczasem wyniki finansowe stanowią jedynie odzwierciedlenie rezultatów osiągniętych na poszczególnych odcinkach działalności przedsiębiorstwa. Przyczynowe wyjaśnienie odchyleń wskaźników finansowych stwarza konieczność wzajemnego powiązania analizy finansowej z analizą techniczno-ekonomiczną. Powiązania między tymi dwiema  częściami analizy ekonomiczno – finansowej prezentuje rysunek 1.. 
Rysunek 1. Zakres analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie

 

[Źródło: T. Jachna,  M. Sierpińska, Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych,  Warszawa, 2004, s.14.]

Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że prowadzona analiza finansowa przedsiębiorstwa pozwala poznać sytuację wewnętrzną przedsiębiorstwa. Celem analizy ekonomicznej jest opracowanie opisujące w sposób wieloraki bieżącą kondycję badanego podmiotu gospodarczego.  Ze względu na różnorodność zagadnień poddawanych analizie, dzieli się ją na techniczno-ekonomiczną jak również finansową. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie poszczególnych odcinków działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Analiza finansowa stanowi swoiste odzwierciedlenie  wyników pracy osiąganych na poszczególnych odcinkach działalności przedsiębiorstwa. Jednak szczegółowy cel i zakres analizy finansowej stanowią treść kolejnego punktu opracowania.

Analiza finansowa

Analiza finansowa umożliwia ocenę zdarzeń gospodarczych w różnych okresach zarówno ex post jak i ex ante, w różnych przekrojach klasyfikacyjnych, przy wykorzystaniu nowoczesnych technik przetwarzania informacji oraz metod badawczych właściwych tej ocenie. Zakres pełnej oceny obejmuje zwykle takie elementy, jak:[1]

  • zyskowność,
  • płynność finansowa,
  • wiarygodność kredytowa,
  • sprawność w zarządzaniu majątkiemPrzy ocenie płynności uwzględnia się zdolność przedsiębiorstwa do wywiązywania się ze zobowiązań finansowych, zarówno kredytowych wobec dostawców jak i budżetu państwa. Analizie podlegają zarówno surowe dane jak i wskaźniki finansowe.
  • Ocenę zyskowności przeprowadza się przez analizę surowych danych, a następnie obliczenie odpowiednich wskaźników finansowych. Interpretacja wskaźników polega na ich porównaniu z wartościami pożądanymi lub wartościami z lat ubiegłych, czy wartościami podobnych wskaźników. W zakres zyskowności wchodzą takie zagadnienia, jak: rentowność sprzedaży, zyskowność majątku przedsiębiorstwa i zaangażowanego kapitału właścicieli.

[1] L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 2003, s.15.

Wstęp do pracy

Analiza ekonomiczna jest w obecnych warunkach niezbędnym narzędziem zarządzania. Bez tego narzędzia trudno sobie wyobrazić regulowanie realnych procesów w przedsiębiorstwie i sterowanie jego działalnością. Tylko za pomocą analizy można poznać związki i zależności występujące w zjawiskach gospodarczych oraz przyczyny zmian w ich strukturze i rozmiarach. Zainteresowanie analizą ekonomiczną przejawiają już nie tylko ekonomiści, ale również przedstawiciele innych zawodów, którzy sprawują funkcje kierownicze na różnych szczeblach zarządzania. Przyczyn takiego zachowania należy wyszukiwać przede wszystkim w rynkowym charakterze naszej gospodarki, zaostrzającej się na rynku konkurencji i zmienności otoczenia, w jakim działa przedsiębiorstwo.

Kondycja finansowa przedsiębiorstwa pojmowana jest jako zdolność do generowania zysków przez firmę, powiększania istniejącego już kapitału i majątku oraz zachowania wypłacalności. Wynika z tego, że pod tym pojęciem kryją się trzy integralnie związane płaszczyzny. Są to: płaszczyzna położenia gospodarczego, finansowego i płynność finansowa. Wybór kryterium oceny kondycji finansowej nie jest sprawą łatwą. W zależności od tego kto będzie odbiorcą informacji analizy, pryzmat przez który będzie się dokonywała ocena kondycji firny będzie nieco inny. Głębokość oceny kondycji firmy i możliwość dokonania jej analizy zależy od miejsca jej wykonywania tj. z zewnątrz czy od wewnątrz przedsiębiorstwa. Jest to uwarunkowane głównie dostępnością do danych, stopniem ich szczegółowości oraz znajomością specyfiki firmy. Dzięki takim informacjom można łatwo dokonać rzetelnej i zrozumiałej oceny. Analiza finansowa należy do działań mających na celu dokonanie oceny dla potrzeb odbiorców zewnętrznych jak i wewnętrznych. Wykonana analiza finansowa może potwierdzić wiarygodność partnera, ustalić stopień ryzyka przy podejmowaniu wspólnych przedsięwzięć. Częstokroć odbiorcą analizy jest Zarząd Spółki. Głównym źródłem danych do analizy finansowej jest sprawozdawczość finansowa. Wzbogaceniem informacji ze   sprawozdawczości będzie niewątpliwie wiedza o specyfice działalności firmy, jej rynku zbytu, odbiorcach oraz o istniejącej oraz potencjalnej konkurencji.

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie założeń metodycznych ich wykorzystania ich w zarządzaniu przedsiębiorstwem na przykładzie firmy RatGar Sp.z o.o.

W części pierwszej opracowania skupiono się na wyjaśnieniu teoretycznych podstaw analizy finansowej. W tym celu opisano dokładnie istotę, znaczenie, cel i zakres analizy ekonomicznej, a także wyjaśniono jakie miejsce zajmuje analiza finansowa przy procesach decyzyjnych. Praca niniejsza powstała w oparciu o bogatą literaturę przedmiotu, a także czasopisma branżowe tj. Businessman Magazine, Profit oraz raporty na temat analiz finansowych pochodzące z gazety Rzeczpospolitej. W rozdziale pierwszym opisano również metody i sposoby prezentacji wyników analizy finansowej.

W drugim z rozdziałów, także teoretycznym scharakteryzowano narzędzia pomiaru stosowane w ocenie kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Przedstawiono w nim metody analizy wstępnej, przyczynowej a także założenia i zasady analizy wskaźnikowej wyodrębniając wskaźniki płynności finansowej i wskaźniki rentowności.

Z kolei w części trzeciej skoncentrowano się na przedsiębiorstwie RatGar Sp. z o.o. Dokonano wstępnej oceny przedsiębiorstwa, które prowadzi działalność usługową, handlową i produkcyjną na rynku informatycznym. Spółka wykonuje kompleksowe usługi z zakresu projektowania, wdrażania i administrowania systemami informatycznymi przedsiębiorstw i instytucji.

Rozdziały czwarty i piąty pracy to elementy  empiryczne opracowania. Ich celem jest próba oceny kondycji finansowej dokonana na podstawie analizy finansowej przeprowadzonej w RatGar sp. z o.o.

Pracę zakończono sformułowaniem wniosków, które reasumując całość zagadnień poruszonych w opracowaniu.